🇹🇷🇮🇷 نگاهی به چگونگی تدوین اولین قوانین اساسی ایران و ترکیه بعد از انقلاب مشروطیت در این دو کشور
📝مقاله:
🇹🇷🇮🇷 نگاهی به چگونگی تدوین اولین قوانین اساسی ایران و ترکیه بعد از انقلاب مشروطیت در این دو کشور
🖊نگارنده: حمید والائی
(وکیل پایه یک دادگستری)
( عضو گروه وکلای ایران و ترکیه)
📌 **از مقالات پذیرش شده در همایش ملی قانون اساسی و دولت مشروطه در ایران، به مورخه 25 بهمن ماه 1396، دانشگاه تبریز.**
📌 زمان و مکان ارائه مقاله:
پنل سوم از همایش ملی قانون اساسی و دولت مشروطه در ایران (مشروطه و هنجارگرایی)
سالن جلسات دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز
ساعت 13:30 الی 16:30
📌 چکیده
انقلاب مشروطیت نقطه عطفی در تاریخ ایران بشمار می رود. چرا که شاید بنا به مقتضای زمانی خویش تحولات شگرفی را در بحث قانونگذاری به وجود آورد. هر چند که به زعم برخی، اولین قوانین مدرن و مدون بعد از مشروطیت در ایران به وجود آمد.
این انقلاب و تحولات در کشور ترکیه نیز به اشکال مختلف صورت پذیرفت و در واقع می توان محصول اساسی این کارزار انقلابی را قانون اساسی و به تبع آن تبیین حقوقی اساسی بشمار آورد.
ترکیه اولین کشور از کشورهای خاورمیانه می باشد که انقلاب مشروطیت در آن پا گرفت بطوریکه اولین جرقه های آن در سال 1876 میلادی (1254 شمسی) شکل گرفت. می توان گفت که حدود سی سال بعد نیز مشابه همان تلاشها و انقلاب در ایران شروع شد و منتج به امضای فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه گردید.
در بحث اینکه چرا انقلاب مشروطه در ترکیه عثمانی و ایران زمان قاجار به وقوع پیوست باید به دنبال عوامل مختلفی بود که بحث در آن خصوص نیازمند تفکیک موضوعات و شاخه های آن عوامل می باشد که در موضوع مقاله حاضر به بحث تدوین قانون اساسی بعد از انقلاب مشروطیت در ترکیه و ایران پرداخت خواهد شد.
کلمات کلیدی: مشروطیت، قاجار، عثمانی، قانون اساسی، حقوق اساسی.
📌 مقدمه
یکی از دستاوردهای مهم مشروطیت در هر دو کشور ایران و ترکیه عبارت است از قانون اساسی. این قانون که از آن به عنوان اصلی ترین سند و قانون هر کشوری یاد می کنند در بر دارنده حقوق و مقررات کلی مختلفی می باشد که به نوعی پایه و اساس، قوانین دیگر می باشد و قوانین دیگر نمی توانند با اصول و مواد این قانون، مغایر باشند.
هر انقلاب و جنبشی از زمان شروع تا فرجامش، دوران مختلفی از شکست و پیروزی را سپری می کند که عمده تقسیم بندی انقلابهایی همچون انقلاب مشروطیت را می توان به شروع، توسعه و النهایه عملی نمودن شعارها و ایده ها، تقسیم نمود.
در هر دو انقلاب مشروطیت ایران و ترکیه، فکر انقلاب و توسعه شعارها، مدیون مجاهدین اولیه می باشد که چه بسا عملا نقش علمی و فکری در تدوین قانون اساسی مشروطیت نداشتند ولی تسهیل کننده راه انقلاب بودند. ستارخان ها و باقرخان ها در آذربایجان و اتحادیه هایی همچون ترکان جوان، با مجاهدتهای خویش، بستر لازم را برای تبیین دیدگاههای مشروطیت فراهم نمودند و روشنفکران دیگری با فعالیتهای مستمر شبانه روزی و بومی سازی قوانین کشورهای دیگر با محیط اجتماعی و سیاسی آن دوران، کار تدوین اولین قانون اساسی را شروع و به فرجام رساندند.
اولین قانون اساسی ایران در سال 1285 شمسی (1324 ه.ق) توسط مظفرالدین شاه امضاء گردید همین قانون بدواً 51 ماده بود که بعد از علاوه نمودن متمم 107 ماده ای بر آن به امضاء و تایید محمدعلی شاه رسید.
در ترکیه نیز در سال 1876 میلادی (1254 شمسی) اولین قانون اساسی مشروطه عثمانی با 119 ماده به امضاء و تایید سلطان عبدالحمید دوم رسید. خاطر نشان می سازد تدوین قانون اساسی مدیون دوره ای قبل از سال 1876 میلادی می باشد و آن دوره هم، دوره تنظیمات یا همان نهضت نوگرایی و اصلاحطلبی در ساختار سیاسی ـ حقوقی، فرهنگی و اجتماعی جامعه عثمانی در قرن نوزدهم می باشد که از سال ۱۲۱۸ هجری شمسی (۱۸۳۹م) شروع و با دوره قانون اساسی اول در سال ۱۸۷۶ به پایان میرسد.
شاید بتوان عامل اصلی روند توسعه انقلاب مشروطیت و از آن مهمتر بحث تدوین قوانین مدون و مدرن را در هر دو کشور ایران و ترکیه، مدیون روشنفکرانی دانست که علاوه بر گذراندن دوره های علمی عالی در کشورهای اروپایی و غربی، خود نیز مشتاق اصلاحات اساسی در وطن خویش بودند و در واقع رنسانس اجتماعی و حتی صنعتی را مدیون همین تحولات و شروع دوران قانونگذاری پارلمانی می دانستند.
در ایران، روشنفکرانی همچون طالبوف تبریزی، حیدرخان عم اوغلو و حسن پیرنیا از پیشقراولان این تجددگرایی بودند و در ترکیه نیز جریاناتی همچون ترکان جوان که متشکل از چندین گروه ملیگرا، مشروطهخواه و اصلاحطلب بودند و روشنفکرانی همچون نامیق کمال، مدحت پاش، ضیاءبیک (ابوضیا توفیق) ، یوسف آکچورا و اسماعیل گاسپیرالی مساعی فراوانی در ایجاد این فکر و عملی نمودن آن انجام دادند.
🇹🇷🇮🇷
✅ کانال تلگرام "گروه وکلای ایران و ترکیه"
⭕️ @Turkiranlawyers
برای شروع...